"Κρίσεις, Κράτος και Πολιτικοί Σχηματισμοί" Εκδήλωση του Ινστιτούτου Πολιτικών Ερευνών του ΕΚΚΕ

 

Η δεύτερη εκδήλωση της σειράς των Ημερίδων του Ινστιτούτου Πολιτικών Ερευνών του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών θα πραγματοποιηθεί την

 

Πέμπτη 24 Ιουνίου, 16.00 ως 17:30

 

Με θέμα: "Κρίσεις, Κράτος και Πολιτικοί Σχηματισμοί"

 

Συμμετέχουν

- Γεράσιμος Μοσχονάς, Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πάντειο Πανεπιστήμιο

- Φίλιππος Σαχινίδης, Οικονομολόγος, πρώην υπουργός

- Δημήτρης Λιάκος, Οικονομολόγος, πρώην υπουργός

 

Συντονιστής: Ηλίας Κικίλιας, Διευθυντής Ερευνών, ΙΠΕ, ΕΚΚΕ

 

Θεματικές ενότητες

* Πως επηρεάζουν οι κρίσεις την πολιτική και οικονομική ανανέωση και τους τυπικούς πολιτικούς σχηματισμούς, Αριστερά / Δεξιά

* Ποια είναι η κατάσταση σήμερα των 2 μεγάλων πολιτικών σχηματισμών στην Ευρώπη και την Ελλάδα

* Αν ο διευρυμένος ρόλος του κράτους κατά την πανδημία, υποδηλώνει και αλλαγή του κυρίαρχου "παραδείγματος" σχετικά με τον ρόλο του

* Οι πολιτικοί σχηματισμοί και το ζήτημα των νέων ανισοτήτων και των νέων μεγάλων προκλήσεων (κλιματική αλλαγή, ψηφιακή επανάσταση)

 

Μπορείτε να παρακολουθήσετε την εκδήλωση διαδικτυακά μέσω Zoom στην διεύθυνση:

https://us02web.zoom.us/j/89249089319#success

 

Ή από το κανάλι του ΕΚΚΕ στο YouTube

https://www.youtube.com/channel/UCJec90ZESFZsd2vM43kNBjA

 

 

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΤΖΟ ΜΠΑΪΝΤΕΝ ΣΤΟ ΚΟΓΚΡΕΣΣΟ. ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ NEW DEAL.

 

Ο Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν μιλώντας στο Αμερικανικό Κογκρέσο στις 4-4-2021  εξήγγειλε ένα τεράστιο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων ύψους περίπου 4 τρις δολλαρίων. Πρόκειται για ένα επιθετικό κεϋνσιανό πρόγραμμα με μεγάλες επενδύσεις στις υποδομές, στις τεχνολογίες, στην υγεία και στην κοινωνική πολιτική χρηματοδοτούμενες από φορολόγηση του μεγάλου πλούτου: του 1%  των υψηλότερων εισοδημάτων και των μεγάλων επιχειρήσεων, 55 εκ των οποίων με  40 δις ετήσια κέρδη δεν πληρώνουν κανένα φόρο.

Αυτή είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη πλευρά είναι ότι ο Πρόεδρος στήριξε αξιακά το αναδιανεμητικό πρόγραμμά του με μια σειρά πολιτικών θέσεων που από την μία πλευρά επανασυνδέουν την διακυβέρνηση των Δημοκρατικών με την παράδοση του Ρούζβελτ, στον οποίο ο Μπάιντεν κάνει ρητή αναφορά, και από την άλλη χαράσσουν μια κόκκινη γραμμή  αντιπαράθεσης μεταξύ της δημοκρατικής ιδεολογίας και πρακτικής και των πολύμορφων αυταρχισμών – θέτοντας μεταξύ άλλων στο στόχαστρο και το πολιτικό σύστημα της Κίνας.

 Το πρόγραμμα Μπάιντεν στοχεύει να κόψει τους διαύλους του Ρεπουμπλικάνικου κόμματος με την απειλούμενη εργατική τάξη των βορειο-ανατολικών και μεσοδυτικών πολιτειών ( rust-belt ,η ζώνη της σκουριάς, όρος που συμβολίζει τις αποβιομηχανοποιημένες περιοχές) ,  που ψήφισε μαζικά Τράμπ. Δίνει έμφαση στις θέσεις χειρωνακτικής εργασίας χωρίς αυξημένα προσόντα (blue collar jobs) - γεγονός που δείχνει αυξημένο βαθμό συγκυριακής –εκλογικής προσέγγισης στο ζήτημα.  Αναπαράγει επίσης πολλά επιχειρήματα από το οπλοστάσιο του Τράμπ, σε προστατευτική λογική America first, ενώ επαναφέρει και τον οικονομικό ανταγωνισμό με την Κίνα κλπ. Τα συνδυάζει όμως  με μια ομοβροντία κεϋνσιανων πολιτικών, αντί των φοροαπαλλαγών στις μεγάλες επιχειρήσεις και τον μεγάλο πλούτο που, υποτίθεται ότι, θα δημιουργούσαν ανάπτυξη σύμφωνα με τους Ρεπουμπλικάνους. Πράγμα το οποίο δεν συνέβη ποτέ, ακόμα και πριν την πανδημία, επιχείρημα στο οποίο ο Μπάϊντεν δίνει μεγάλη βαρύτητα. Δίνοντας επίσης έμφαση σε θέματα δικαιωμάτων ο Μπάιντεν επανασυνδέει την πολιτική των Δημοκρατικών με τους αφροαμερικανούς, τους ισπανόφωνους, τους ασιατικής καταγωγής και γενικά τους ψηφοφόρους μειονοτικών ταυτοτήτων τους οποίους η αυξημένη επιρροή των συντηρητικών ευαγγελικών ιδεών στην πολιτική των ρεπουμπλικάνων δύσκολα προσελκύει. Οι προεδρικές εξαγγελίες δέχθηκαν κριτική από την αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών κυρίως από την Αλεξάντρια Οκάζιο Κορτές και την Ιλχάν Ομαρ που πιέζουν για ακόμα μεγαλύτερη επέκταση του προγράμματος υγεία για όλους και εκείνου των δημοσίων παιδικών σταθμών, θέσεις που στηρίζει και ο Μπέρνι Σάντερς.

Οι αντιδράσεις από την πλευρά των Ρεπουμπλικάνων τόσο των απλών οπαδών στο διαδίκτυο αλλά και επωνύμων στελεχών με δηλώσεις τους δείχνουν την δυσχερή θέση του κόμματος. Επαναλαμβάνουν αμήχανα τα τετριμμένα επιχειρήματα περί σοσιαλιστικών πειραματισμών και ανεξέλεγκτων δαπανών που μέσω φορολόγησης θα κλείσουν επιχειρήσεις και θα  καταστρέψουν θέσεις εργασίας. Ενδεικτικά, ο μοναδικός μαύρος Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τιμ Σκοττ μίλησε για «σοσιαλιστικά όνειρα» ενώ και στα θέματα ισότητας δικαιωμάτων, στα οποία επίσης ο Μπάϊντεν επικεντρώθηκε, υποστήριξε ότι δεν υπάρχουν ρατσιστικές συμπεριφορές και διακρίσεις στις ΗΠΑ. Δημοσιεύσεις στον αμερικάνικο τύπο και αλλού αναδεικνύουν ήδη το ότι οι Ρεπουμπλικάνοι είναι σε αδιέξοδο στρατηγικής. Ενδεικτικό είναι το άρθρο του Peter Suderman στους New York Times με τίτλο «Το Ρεπουμπλικάνικο κόμμα αποτυγχάνει πολλαπλά» στις 27/4/2021. Ο Suderman, editor στο ριζοσπαστικό φιλελεύθερο (libertarian) περιοδικό Reason, επισημαίνει πως « η Ρεπουμπλικάνικη αντιπολίτευση έδειξε ανεπαρκή αντανακλαστικά. Δεν κατόρθωσε να παρουσιάσει μιά συνεκτική επιχειρηματολογία κατά της οικονομικής πολιτικής των Δημοκρατικών…. Ωστόσο αυτό είναι προϊόν ενός βαθύτερου προβλήματος: του ότι το κόμμα δεν διαθέτει πλέον μια κατανοητή θεωρία διακυβέρνησης».

Από μιάν άλλη οπτική γωνία, που μας αφορά περισσότερο, η ταχύτητα, η ριζοσπαστικότητα  και η συνοχή της πολιτικής στροφής που σηματοδοτούν στις ΗΠΑ οι νέες κατευθύνσεις της διακυβέρνησης Μπάιντεν συγκρινόμενες με τις καθυστερήσεις και τις ασυνέπειες πολλών ευρωπαϊκών πολιτικών (με βασικά παραδείγματα  την στρατηγική των εμβολιασμών, την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, τις σχέσεις με την Ρωσία και την Τουρκία κλπ)  αναδεικνύουν τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει και θα εξακολουθήσει να αντιμετωπίζει η ΕΕ όσο δεν προχωρά αποφασιστικά σε μια ομοσπονδιακού τύπου ολοκλήρωση.

[Ακολουθούν επιλεγμένα αποσπάσματα από την ομιλία του Προέδρου Μπάϊντεν τα οποία αποδόθηκαν με βάση την μεταγραφή του προφορικού του λόγου και παρουσιάζονται με δική μας επιμέλεια και τίτλους.]

 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

«Σε όλη την ιστορία μας, αν το σκεφτείτε, είναι οι  δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές που έχουν μεταμορφώσει την Αμερική.  Ο διηπειρωτικός Σιδηρόδρομος, οι διαπολιτειακοί αυτοκινητόδρομοι, ένωσαν δύο ωκεανούς και έφεραν μια νέα εποχή προόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες .  Δημόσια σχολεία και κολέγια με καθολική πρόσβαση άνοιξαν πόρτες ευκαιριών σε όλους.  Η επιστημονική ανάπτυξη μας πήγε στο φεγγάρι και τώρα βρισκόμαστε στον Άρη, δημιουργήθηκαν εμβόλια, αποκτήσαμε το Διαδίκτυο και πολλά άλλα ....

 Αυτές είναι επενδύσεις που κάναμε όλοι μαζί ως  χώρα.  Επενδύσεις που μόνο το Κράτος ήταν σε θέση να πραγματοποιήσει.  Γι 'αυτό προτείνω το Αμερικανικό Σχέδιο Θέσεων Εργασίας. Το μεγαλύτερο σχέδιο δημιουργίας εργασίας μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

 Θέσεις εργασίας και ταυτόχρονα δρόμοι, γέφυρες, αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομοι, γραμμές συγκοινωνίας.  Και καθαρό νερό.   Σήμερα, έως και 10 εκατομμύρια σπίτια στην Αμερική, περισσότερα από 400.000 σχολεία και κέντρα παιδικής μέριμνας - διαθέτουν σωλήνες με μόλυβδο για μεταφορά του πόσιμου νερού.  Ένας διαρκής κίνδυνος για την υγεία των παιδιών μας.  Το American Jobs Plan θα δημιουργεί θέσεις εργασίας με έργα που θα αντικαθιστούν το 100% των  σωλήνων και αγωγών υδροδότησης σε όλη την χώρα ώστε κάθε Αμερικανός να μπορεί να πίνει καθαρό νερό .... Και θα δημιουργήσει χιλιάδες καλές θέσεις εργασίας.

 Δημιουργούμε θέσεις εργασίας με δράσεις που συνδέουν κάθε Αμερικανό με internet υψηλής ταχύτητας, και αυτό θα βοηθήσει και τους νέους και τις επιχειρήσεις μας να επιτύχουν στην οικονομία του 21ου αιώνα. 

Δημιουργούμε θέσεις εργασίας κατασκευάζοντας ένα σύγχρονο ηλεκτρικό δίκτυο.  Τα δίκτυά μας είναι ευάλωτα σε καταιγίδες και άλλες φυσικές καταστροφές με τραγικά αποτελέσματα, όπως είδαμε στο Τέξας και αλλού κατά τη διάρκεια των χειμερινών καταιγίδων. Το νέο αμερικανικό πρόγραμμα για τη δημιουργία θέσεων εργασίας περιλαμβάνει την τοποθέτηση χιλιάδων μιλίων γραμμών μεταφοράς ρεύματος που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού και πλήρως λειτουργικού δικτύου.»

 Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΜΕΣΑΙΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ

 « ... Η οικονομία μας αλλάζει τόσο γρήγορα που γεννά φόβους.  Γιατί αν το σκεφτείτε, αυτό είναι που κάνει τους ανθρώπους να ανησυχούν περισσότερο.  Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι το Αμερικανικό Σχέδιο Εργασίας θα προσθέσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας και τρισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.  Πρόκειται για ένα οκταετές πρόγραμμα.  Αυτές είναι σταθερές θέσεις εργασίας που δεν μπορούν να ανατεθούν σε εξωτερικούς συνεργάτες [με επισφαλείς σχέσεις εργασίας].  Σχεδόν το 90% των θέσεων εργασίας για τις υποδομές που δημιουργούνται με το American Jobs Plan δεν θα απαιτούν πτυχίο κολεγίου.  Το American Jobs Plan είναι ένα σχέδιο χειρωνακτικής απασχόλησης (blue collar jobs) για την οικοδόμηση της Αμερικής. 

 ....  Η Wall Street δεν έχτισε αυτήν τη χώρα, η μεσαία τάξη έχτισε αυτήν τη χώρα και τα συνδικάτα έχτισαν τη μεσαία τάξη ....Για αυτό ζητώ από το Κογκρέσο να ψηφίσει νόμο για την προστασία του δικαιώματος στην συνδικαλιστική οργάνωση  για να διασφαλίσουμε το δικαίωμα του συνδικαλίζεσθαι.  Και παρεμπιπτόντως, θα αυξήσουμε τον ελάχιστο μισθό στα 15 δολάριά.  Κανένας άνθρωπος που εργάζεται 40 ώρες την εβδομάδα δεν πρέπει να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.  Πρέπει να διασφαλίσουμε μεγαλύτερη ισότητα και ευκαιρίες για τις γυναίκες και να αντιμετωπίσουμε  το χάσμα των μισθών.»

 ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

«Το Αμερικανικό Σχέδιο Εργασίας θα προσφέρει τη μεγαλύτερη αύξηση δαπανών για την έρευνα και την ανάπτυξη. Θα  ζήσουμε περισσότερες τεχνολογικές αλλαγές τα επόμενα 10 χρόνια από ό, τι είδαμε τα τελευταία 50. Διότι όλα αλλάζουν και πολύ γρήγορα με την τεχνητή νοημοσύνη και πολλές άλλες καινοτομίες .  Όμως οι ΗΠΑ μένουν πίσω στον τεχνολογικό ανταγωνισμό με τον υπόλοιπο κόσμο.  Πριν από δεκαετίες, στην Αμερική, επενδύαμε το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος μας για έρευνα και ανάπτυξη.  Σήμερα, επενδύουμε λιγότερο από 1%.  Η Κίνα και άλλες χώρες καλύπτουν γρήγορα την απόσταση.

Πρέπει λοιπόν να αναπτύξουμε νέα προϊόντα και να κυριαρχήσουμε στις τεχνολογίες του μέλλοντος.  Προηγμένες μπαταρίες, βιοτεχνολογία, τσιπ υπολογιστών, καθαρή ενέργεια.  Όσοι από εσάς εργάζεστε με τη NASA γνωρίζετε ότι το Υπουργείο Άμυνας διαθέτει μια υπηρεσία , την Υπηρεσία Προηγμένης Αμυντικής Έρευνας- Defense Advanced Research Project Agency, που ιδρύθηκε πριν από πολύ καιρό, για να αναπτύξει καινοτομίες που ενισχύουν την εθνική μας ασφάλεια.  Αυτή είναι η αποστολή της ως    ημι-αυτόνομης υπηρεσίας του Υπουργείου Άμυνας.  Και δημιούργησε σημαντικές καινοτομίες  από την ανακάλυψη του Διαδικτύου έως το GPS και πολλά άλλα.  Έχει βελτιώσει την ασφάλειά μας.  Ο Εθνικός Οργανισμός Υγείας, το NIH, πρέπει να δημιουργήσει αντιστοίχως έναν προηγμένο ερευνητικό οργανισμό για την υγεία. Σχεδόν 9 εκατομμύρια δολάρια θα επενδυθούν στον Εθνικό Οργανισμό Υγείας στο NIH, και θα μου συγχωρήσετε μιά προσωπική αναφορά στον αποθανόντα γιο μου: Πολλοί από εμάς έχουμε γιους, κόρες, συγγενείς που πέθαναν από καρκίνο.  Δεν θα μπορούσα λοιπόν να σκεφτώ σημαντικότερη επένδυση, δεν ξέρω τίποτα καλύτερο που να μπορεί να μας συσπειρώσει όλους.  Ας δώσουμε ένα τέλος στην απειλή του καρκίνου.  Είναι μέσα στις δυνατότητές  μας να πετύχουμε ….»

 ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

«Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Ζινπίνγκ και άλλοι αυταρχικοί ηγέτες, πιστεύουν ότι η δημοκρατία δεν είναι σε θέση να ανταγωνιστεί κατά τον 21ο αιώνα τα αυταρχικά καθεστώτα διότι στις δημοκρατίες απαιτείται  πολύς χρόνος για να επιτευχθούν συναινέσεις.  Για να κερδίσουμε αυτόν τον ανταγωνισμό για το μέλλον πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να κάνουμε επίσης μια μοναδική επένδυση στις οικογένειες και στα παιδιά μας …. Αυτός είναι ο λόγος που παρουσιάζω το Αμερικανικό Οικογενειακό Σχέδιο απόψε.  Για να αντιμετωπιστούν τέσσερις από τις μεγαλύτερες προκλήσεις ενώπιον των οποίων βρίσκονται οι αμερικανικές οικογένειες. 

Το πρώτο είναι μια καλή εκπαίδευση.  Όταν αυτό το έθνος καθιέρωσε 12 χρόνια δημόσιας καθολικής εκπαίδευσης τον τελευταίο αιώνα, έγινε το περισσότερο μορφωμένο και  καλύτερα προετοιμασμένο έθνος στον κόσμο.  Πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος που μας ανέβασε στο σημείο που βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα.  Αλλά ο υπόλοιπος κόσμος μας έχει ήδη φτάσει ή μας πλησιάζει.  Δεν περιμένουν πότε εμείς θα αποφασίσουμε τι θα κάνουμε με το δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.  Αναρωτιέμαι αν τα 12 χρόνια είναι αρκετά στον 21ο αιώνα.  Αμφιβάλλω.  Τα 12 χρόνια υποχρεωτικής εκπαίδευσης δεν είναι πλέον αρκετά σήμερα.   Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το αμερικανικό οικογενειακό μου πρόγραμμα εγγυάται επιπλέον χρόνια δημόσιας εκπαίδευσης ξεκινώντας όσο νωρίτερα μπορούμε. Μεγάλα πανεπιστήμια έχουν διεξάγει μελέτες την τελευταία 10ετία  που δείχνουν ότι η προσθήκη δύο ετών καθολικής, υψηλής ποιότητας προσχολικής εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά ανεξαρτήτως κοινωνικής προέλευσης θα τα καταστήσει περισσότερο ικανά να ανταποκριθούν στα υπόλοιπα επίπεδα εκπαίδευσης. 

Θα αυξήσουμε τις επιχορηγήσεις σε ιστορικά «μαύρα» κολέγια και πανεπιστήμια, σε μειονοτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.  Διότι τα ιδρύματα αυτά δεν έχουν οικονομικά προνόμια, αλλά οι φοιτητές τους είναι εξίσου ικανοί με τους υπόλοιπους να διδαχθούν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, εξίσου ικανοί να διδαχθούν μεταλλουργία, όλες εκείνες τις γνώσεις που θα εγγυηθούν θέσεις εργασίας στο μέλλον.  … Προτείνοντας αυτήν τη νομοθεσία, εγγυόμαστε ότι οι οικογένειες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα δεν θα είναι υποχρεωμένες να πληρώσουν περισσότερο από   το 7% του εισοδήματός τους για εκπαίδευση υψηλής ποιότητας ή για φροντίδα παιδιών έως 5 ετών. Ενώ οι πιο σκληρά πληττόμενες  οικογένειες, εργαζόμενοι με ακόμα χαμηλότερα εισοδήματα δεν θα χρειάζεται να ξοδέψουν τίποτα. 

Τρίτον, το Αμερικανικό Οικογενειακό Σχέδιο σχεδιάζει να παράσχει επιτέλους 12 εβδομάδες άδειας μετ΄ αποδοχών καθώς και άδειας υγείας ή για οικογενειακούς λόγους. Κανείς δεν πρέπει να υποχρεώνεται να επιλέξει ανάμεσα στο να κρατήσει την δουλειά και το μισθό του ή να φροντίσει τον εαυτό του και τους αγαπημένους τους, γονείς, σύζυγο, παιδιά.

Τέταρτον, το Αμερικανικό Οικογενειακό Σχέδιο βάζει απευθείας χρήματα στις τσέπες εκατομμυρίων Αμερικανών.  Τον Μάρτιο επεκτείναμε τις φορολογικές μειώσεις για κάθε παιδί στην οικογένεια, έως και 3.000 $ …  Αυτό θα βοηθήσει περισσότερα από 65 εκατομμύρια παιδιά και θα μειώσει στο μισό την παιδική φτώχεια.  Μπορούμε να το αντέξουμε … Η υγειονομική και κοινωνική περίθαλψη πρέπει να είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο στην Αμερική.»

 ΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ

«Πώς λοιπόν, θα πληρώσουμε για την δημιουργία θέσεων εργασίας και τα κοινωνικά προγράμματα;  Κατέστησα σαφές ότι θα το κάνουμε χωρίς να αυξήσουμε το έλλειμμα.  Ας ξεκινήσουμε με το ότι δεν θα επιβληθεί καμία αύξηση φόρου σε οποιονδήποτε έχει ετήσιο εισόδημα χαμηλότερο από 400.000 $.  Αλλά ήρθε η ώρα οι αμερικάνικες εταιρείες και το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού να αρχίσουν να πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους.  Ακριβώς το μερίδιό τους …. Μερικές φορές ακούω  αντεπιχειρήματα από τους φίλους μου στο Δημοκρατικό Κόμμα.  Πιστεύω όμως  ότι ο καθένας δικαιούται να γίνει εκατομμυριούχος ή δισεκατομμυριούχος αλλά πρέπει επίσης να πληρώνει το δίκαιο φορολογικό μερίδιό του.  Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι 55 από τις μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας πληρώνουν μηδενικό ομοσπονδιακό φόρο – πλήρωσαν μηδενικό ομοσπονδιακό φόρο πέρυσι.  Αυτές οι 55 εταιρείες είχαν κέρδη άνω των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων.  Είναι πολλές εταιρείες που φορολογούνται στην Ελβετία και τα Νησιά Καϊμάν.  Επωφελούνται από τα φορολογικά κενά  και έχουν υπεράκτιες έδρες μεταφέροντας κέρδη στο εξωτερικό.  Αυτό δεν είναι σωστό.  Πρόκειται να μεταρρυθμίσουμε την εταιρική φορολογία, ώστε να πληρώνουν όλοι το δίκαιο μερίδιό τους και να συμβάλουν στην κάλυψη του κόστους για τις δημόσιες επενδύσεις από τις οποίες θα επωφεληθούν και οι επιχειρήσεις τους.

 Θα ανταμείψουμε την εργασία, όχι απλώς τον πλούτο.  Επαναφέρουμε τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή για το πλουσιότερο 1% των Αμερικανών, όσων κερδίζουν πάνω από 400.000 $, εκεί που ήταν όταν ο George W. Bush ανέλαβε την προεδρία, στο 39,6%.    Θα αντιμετωπίσουμε έτσι ρυθμιστικά κενά που επιτρέπουν σε ορισμένους Αμερικανούς να κερδίζουν περισσότερα από ένα εκατομμύριο δολάρια ετησίως ως κέρδη κεφαλαίου αλλά να πληρώνουν χαμηλότερο φόρο από Αμερικανούς μισθωτούς.  Από την ρύθμιση αυτή θα επηρεαστούν μόλις τα 3/10 του πλουσιότερου 1% - το 0,3% των Αμερικανών.  Δεν πρόκειται να καταστρέψει την Αμερική – θα επηρεάσει μόνο τους εκατομμυριούχους και δισεκατομμυριούχους που εξαπατούν το φορολογικό σύστημα.  Δεν θέλω να τιμωρήσω κανέναν.  Αλλά δεν θα προσθέσω μια επιπλέον φορολογική επιβάρυνση στη μεσαία τάξη αυτής της χώρας.  Πληρώνουν ήδη αρκετά ….

Πιστεύω ότι αυτό που προτείνω είναι δίκαιο, φορολογικά υπεύθυνο και θα δημιουργήσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας που θα αναπτύξουν την οικονομία και θα ενισχύσουν την διεθνή οικονομική θέση της χώρας. 

Όταν ακούτε κάποιον να λέει ότι δεν θέλει να αυξήσει το φόρο στο πλουσιότερο 1% και στις αμερικάνικες  εταιρείες, πείτε του «Κοίτα την μεγάλη φορολογική μείωση του 2017». Θυμηθείτε, ότι υποτίθεται πως θα μπορούσε να καλύψει το κόστος της  [δηλαδή ο περιορισμός των δημοσίων εσόδων από την μείωση των φορολογικών συντελεστών θα καλύπτονταν από την αύξηση της ανάπτυξης]   αυτό διακηρύσσονταν τότε.  Και θα δημιουργούσε τεράστια οικονομική ανάπτυξη.  Αντ ‘αυτού, πρόσθεσε 2 τρισεκατομμύρια δολάρια στο έλλειμμα.  Και ήταν μιά τεράστια απροσδόκητη παροχή για τις Αμερικάνικες επιχειρήσεις  και ιδίως τις ισχυρότερες εξ αυτών .  Αντί να αυξήσει τους μισθούς και να επενδύσει στην έρευνα και ανάπτυξη, έριξε δισεκατομμύρια δολάρια στις τσέπες των διευθυντικών στελεχών, των CEOs.  Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των CEOs και των υφισταμένων τους είναι τώρα μεταξύ των μεγαλύτερων στην ιστορία.  Σύμφωνα με μια μελέτη, οι διευθύνοντες σύμβουλοι κερδίζουν 320 φορές παραπάνω από όσο κερδίζει ο μέσος εργαζόμενος στην εταιρεία τους.  Κάποτε η αναλογία αυτή ήταν κάτω από 100 …. Η πανδημία έκανε τα πράγματα χειρότερα.  Όταν 20 εκατομμύρια Αμερικανοί της μεσαίας τάξης έχασαν τη δουλειά τους στην πανδημία, ταυτόχρονα, περίπου 650 δισεκατομμυριούχοι στην Αμερική είδαν τον καθαρό τους πλούτο να αυξάνεται περισσότερο από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, την ίδια ακριβώς περίοδο.  Έχουν συσσωρεύσει πλέον περισσότερα από 4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Συμπατριώτες μου, οι φορολογικές μειώσεις δεν έχουν ποτέ αποδειχθεί ευεργετικές για την οικονομία  και είναι καιρός να επιχειρήσουμε την οικονομική ανάπτυξη από τη βάση και τη μέση προς τα πάνω ….»

 ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΣΤΙΣ ΙΣΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

«Συμπατριώτες μου , πρέπει να ενωθούμε για να επαναφέρουμε την εμπιστοσύνη προς τους μηχανισμούς επιβολής του νόμου και των ανθρώπων που τους υπηρετούν.  Για να ξεριζώσουμε τον συστημικό ρατσισμό στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης μας και να εφαρμόσουμε την αστυνομική μεταρρύθμιση στο όνομα του Τζορτζ Φλόιντ …. Έχουμε μια τεράστια ευκαιρία να αναπροσανατολίσουμε τις ηθικές μας αξίες προς την πραγματική δικαιοσύνη.  Και με τα σχέδια που περιγράφονται απόψε, έχουμε μια πραγματική ευκαιρία να ξεριζώσουμε τον συστημικό ρατσισμό που μαστίζει την Αμερική, τον αμερικάνικο τρόπο ζωής με πολλούς τρόπους. 

Η ευκαιρία να προσφέρουμε πραγματική δικαιοσύνη, ποιοτικές θέσεις εργασίας, καλά σχολεία, προσιτή στέγαση, καθαρό αέρα, καθαρό νερό, ευκαιρίες για όλους να δημιουργούν πλούτο και να τον μεταβιβάζουν στα παιδιά τους έχοντας την δυνατότητα να αποκτήσουν  ένα σπίτι.  Πραγματικές ευκαιρίες στη ζωή των μαύρων, λευκών, ασιατών Αμερικανών, Ιθαγενών Αμερικανών.  … Επίσης, καλώ το Κογκρέσο να στείλει στο γραφείο μου έναν νόμο περί ισότητας για την προστασία των Αμερικανών LGBTQ.  Για όλους τους Αμερικανούς τρανσέξουαλ, ειδικά τους νέους, που θέλω να ξέρουν ότι έχουν την στήριξη του πρόεδρου…

Το Σύνταγμά μας ανοίγει με τις λέξεις, όσο τετριμμένο και αν ακούγεται: “Εμείς οι πολίτες”.  Ήρθε η ώρα να θυμηθούμε ότι εμείς οι πολίτες είμαστε η κυβέρνηση.  Εσείς και εγώ. Όχι μια δύναμη σε κάποιο μακρινό κέντρο.  Όχι κάποια ισχυρή δύναμη επί της οποίας  δεν έχουμε κανέναν έλεγχο.  Είμαστε εμείς.  Εμείς είμαστε οι πολίτες.  Σε μιαν άλλη εποχή όπου δοκιμαζόταν η δημοκρατία μας, ο Φράνκλιν Ρούσβελτ μας υπενθύμισε, ότι πρέπει όλοι να  κάνουμε το καθήκον μας.  Αυτό σας ζητώ.  Όλοι μας να κάνουμε το καθήκον μας.  Γιατί αν το κάνουμε, θα αντιμετωπίσουμε την κεντρική πρόκληση της εποχής μας αποδεικνύοντας ότι η δημοκρατία είναι ανθεκτική και ισχυρή.  Οι αυταρχισμοί  δεν πρόκειται να κερδίσουν το μέλλον.  Εμείς θα το κερδίσουμε.»

"Το Κράτος στην Κρίση (και μετά από αυτή)"

 

Κυριακή 18 Απριλίου 2021 και ώρα 11:30
στο Zoom Meeting: https://zoom.us/j/2322524614
 

Συζητούν:
- Παύλος Ελευθεριάδης, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου Πανεπιστημίου Οξφόρδης
- Θεοδότα Νάντσου, Διευθύντρια Περιβαλλοντικής Πολιτικής WWF
- Αλέξανδρος Σαρρής, Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Πανεπιστημίου Αθηνών
- Γιώργος Σωτηρέλλης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Πανεπιστημίου Αθηνών
- Θεόδωρος Τσέκος, Καθηγητής Δημόσιας Διοίκησης Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
- Κώστας Χρυσόγονος, Καθηγητής  Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ
 

Χαιρετίζει ο Γιάννης Μπουτάρης, τ. Δήμαρχος Θεσσαλονίκης
 

Προλογίζουν ο Συντονιστής της Εκτελεστικής Γραμματέας των εΜείς Δημήτρης Σακατζής και ο Γραμματέας των “Κινήσεων Πολιτών για την Σοσιαλδημοκρατία” Μιχάλης Χάλαρης
Συντονίζει: Νίκος Νυφούδης, τ. Βουλευτής Ποταμιού

Call for Papers: "Dealing with wicked problems: Policy capacity and Policy Formulation in an Era of Diminished Certainties" - 5th International Conference on Public Policy (ICPP5) Barcelona 7/2021

 T05P05 - Dealing with wicked problems: Policy capacity and Policy Formulation in an Era of Diminished Certainties 

Topic : POLICY FORMULATION, ADMINISTRATION AND POLICYMAKERS 

Chair 1 : Andrea Lippi , University of Florence- lippi@unifi.it

Chair 2: Theodore Tsekos, University of Peloponnese & National Center for Social Research, Greece - tsekosipe@gmail.com

Submit a paper for this panel

    Deadline 29th January 2021

General Objectives, Research Questions and Scientific Relevance

The panel aims at discussing (a) the conditions under which policy makers are called upon to make urgent decisions on complex and insufficiently defined problems which cause disagreements among shareholders both in terms of how they are perceived and in terms of the desired solutions, and (b) the appropriate policy design permitting decision makers to deal timely and effectively with such problems. 

 According to Rittel and Webber  (1973, p. 160) ‘wicked problems’ , are complex issues characterized by value discrepancies and perception divergences of the relevant stakeholders , multiple interests, little or no agreement on problem definition, scientific uncertainty on complicated technical aspects, no easily identified causes, institutional complexity  without a well-defined division of responsibilities between public agencies, and , finally, no clear solutions. Wicked issues typically encompass many topics at the same time and compel policy makers to reach multiple goals in parallel, such as migration, climate change, security, public health and, more precisely, tackling the pandemic, fall into the category of wicked problem.

 Conventional approaches to policy making, comprising a top-down approach based on prediction, planning and control and focusing either on inputs and processes or on outcomes, and performance, seem inappropriate for dealing with wicked problems (Andersson & Törnberg, 2018,118,  Head & Alford, 2015, 716).

 On the contrary, wicked problems call for innovative solutions, creative policy instruments, effective and capable design able to cope with the ‘wicked nature’, the multiple definition and the latent conflict under the surface. It is not only a problem of decision making and ability to mediate among different stakeholders and their points of view. It is also a matter of capacity to be innovative and flexible in formulation and coordination.

 Wicked problems raise up a matter of policy capacity in formulating effective policy design and selecting suitable tools to solve them. It concerns cognitive, organizational, consensus and authority resources. According to Wu, Howlett and Ramesh (2018, 3), it can be scrutinized looking at the three dimensions of policy capacity as “the set of skills and resources—or competences and capabilities—necessary to perform policy functions”.

 The panel will welcome papers dealing with three different streams of debate:

1.      The first one focuses on the policy capacity to cope with wicked problems at different level of government, by state or local authorities, with a special regard to the different resources and the strategy to set up design and strategies, including forms of collaborative or networked management and facilitated dialogue as a process of mutual adjustment of involved actors (Head & Alford , 2015, 727).

2.      The second one concerns the geographical dimension of wicked problems, especially looking at the divide between states with high and low policy capacity around the world and the need to solve problems facing to diminished resources or poor backgrounds.

3.      The third one relates to the connections between different policy issues and sectors composing the wicked problems and the approaches that policy makers are adopting in order to identify interdependencies, design interventions and select appropriate tools.

Call for papers

The panel aims at bringing together scholars and practitioners in order to discuss the kind of policy capacity necessary when policy makers have to cope with wicked problems. The focus is both on the analysis of the policy capacities at different level of government in terms of cognitive, economic, organizational and political resources and the specific skills to be combined in effective (or, in case of failure , detrimental) design. Analogously, policy capacity depends also on structural, cultural and institutional factors that in different parts of the world enhance (or depress) the capability to manage wicked problems and to solve them in an integrated, coordinated and successful way. The formulation under uncertainty is a matter that influences the probability to be able to make successful policy makers.

The focus of the panel is consequently on the capacity of politico–administrative systems to cope with wicked problems in an era where they are increasing while social, economic and environmental certainties are decreasing. The goal of the panel is to empower debate on policy capacity and more precisely to encourage scientific discussion on the policy capacity to tackle wicked problems.

A matter of different stock of capacity is also included in this reasoning. It concerns the institutional frame, the cultural legacy and the scarcity of resources afflicting those countries that cope with wicked problems without ‘strong policy backgrounds’. The comparative analysis between strong and weak capacities on one hand, and among countries with poor resources, on the other, is also a topic to be discusses in search for experiences and recipes to be debated and scrutinized.

As a consequence, the panel welcomes papers that at theoretical and empirical level, through case studies or comparative approaches, look at transnational wicked issues at social, economic, environmental and health policy areas.  

The panel aims at offering the opportunity to share contributions on the above mentioned topic with respect to three sets of scientific questions:

1.       The first concerns how policy makers combine resources to plan and coordinate interventions, as well as the overall policy capacity showed by governments at central and local levels to cope with similar wicked problems occurring at the same time in different countries. This specifically affects the problem of the capability to design effective and successful strategies as well as detrimental experience and big failures emerging in different parts of the world.

2.       The second focuses on actors and dynamics by which wicked problems are collectively debated and defined, through confrontation and the synthesis of alternatives under the  influence   of important stakeholders, like experts, academics, agencies and advisors.

3.       The third regards the geography of wicked problems, their different relevance in the agenda and the following weight on policy making under pressure of the public opinion, with a special regard to those contexts where resources are limited and certainties  diminished by economic, financial, institutional and cultural boundaries jeopardizing the real and the potential of problem solving for rich and poor policy making systems globally.

Export PDF

PAPER GUIDELINES 

CONFERENCE HOME PAGE 

Online παρακολούθηση του Συνεδρίου Effective Management of Public and Private Organizations through Systemics and Technologies 25-26/9

Το 16ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συστημικών Σπουδών σε συνδιοργάνωση με το Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, 24-26/9

      Για εγγραφή και λήψη συνδέσμου on line παρακολούθησης του Συνεδρίου επισκεφθείτε το:

https://confe.hsss.eu/program-and-abstracts/

Θ.Ν.Τσέκος, Παραγωγικότητα, Γραφειοκρατία και η "Άχρηστη Εργασία". Ιn Memoriam: David Rolfe Graeber, 1961-2020.

 

1.Ο πρόωρα εκλιπών David Graeber

 

Πέθανε στις 2 Σεπτεμβρίου, σε νοσοκομείο της Βενετίας και σε ηλικία 59 ετών, ο Καθηγητής του London School of Economics David Graeber. Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, γεννημένος στην Νέα Υόρκη, o Graeber υπήρξε μαθητής του Marshall Sahlins με τον οποίο εκπόνησε το διδακτορικό του βασισμένο σε εκτενή έρευνα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης στη Μαγαδασκάρη.

 

2. Η περιπετειώδης ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία

 

Από το 1998 έως το 2005 δίδαξε στο Yale αρχικά ως Επίκουρος και εν συνεχεία ως Αναπληρωτής Καθηγητής. Τρία χρόνια πριν την μονιμοποίησή του στην βαθμίδα του Καθηγητή, και παρά τις διαμαρτυρίες διαπρεπών ανθρωπολόγων όπως ο Sahlins και ο Maurice Bloch, το Πανεπιστήμιo διέκοψε την σύμβασή του.

 

Αν και το Yale το αρνήθηκε, φαίνεται πως αιτία για την απομάκρυνσή του ήταν οι ριζοσπαστικές πολιτικές του θέσεις και η ενεργός συμμετοχή του σε κινήματα διαμαρτυρίας. Ενισχυτικό αυτής της ερμηνείας είναι το γεγονός ότι στην συνέχεια υπέβαλε πάνω από είκοσι (!!!) φορές υποψηφιότητα σε διάφορα αμερικάνικα Πανεπιστήμια και σε όλες τις περιπτώσεις απορρίφθηκε.

 

Αντίθετα όμως δέχθηκε πολλές προσκλήσεις συνεργασίας από Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια με αποτέλεσμα να διδάξει, από το 2008 μέχρι τώρα, αρχικά στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Goldsmith's College) και εν συνεχεία στο LSE.

 

3. Η θεωρητική συνεισφορά του: από ένα best seller οικονομικής ανθρωπολογίας...

 

Οι αρχικές του δημοσιεύσεις, αυτές που τον καθιέρωσαν στον κλάδο του , κινήθηκαν στο πεδίο ανάλυσης των μορφών της κοινωνικής εξουσίας, ωστόσο η διεθνής φήμη του , έξω από τα όρια του κλάδου του, εδραιώθηκε όταν έστρεψε τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα στην οικονομική ανθρωπολογία δημοσιεύοντας το 2011 το βιβλίο "Debt: The First 5000 Years". Εδώ o Graeber μελετά την ιστορική εξέλιξη και τις διαφορετικές πολιτισμικές εκδοχές του χρέους ως κοινωνικού φαινομένου. Το βιβλίο έγινε διεθνές best seller και προκάλεσε έντονες συζητήσεις κερδίζοντας ισχυρή υποστήριξη αλλά και υποκινώντας σφοδρή κριτική τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά.

 

4... στην θεωρία της «Άχρηστης Εργασίας»

 Το 2013 δημοσίευσε το -εξαιρετικά ενδιαφέρον υπό την οπτική της Θεωρίας των Οργανώσεων- άρθρο "On the Phenomenon of Bullshit Jobs: A Work Rant' το οποίο εν συνεχεία ανέπτυξε περαιτέρω δημοσιεύοντας το 2018 το βιβλίο του ”Bullshit Jobs: A theory".

 

Οι " Bullshit Jobs", οι "βλακώδεις εργασίες", σε ελεύθερη απόδοση, είναι οι διοικητικές εργασίες υπό την ευρύτερη έννοια, τόσο στον δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Εδώ εντάσσει πχ την διοικητική υποστήριξη της παροχής υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης και μεταφορών αλλά και δραστηριότητες όπως η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού και οι δημόσιες σχέσεις.

 

 Ο Graeber τις χαρακτηρίζει ως μη παραγωγικές δραστηριότητες που δεν δημιουργούν αξίες χρήσης. Μεταξύ των παραδειγμάτων που παραθέτει είναι το γεγονός ότι οι μηχανοδηγοί των συρμών μπορούν απεργώντας να παραλύσουν την ζωή μιας πόλης πράγμα πού δεν μπορούν να προκαλέσουν με την απεργία τους οι διοικητικοί υπάλληλοι των μεταφορών. Θέσεις εργασίας αυτής της μορφής είναι οικονομικά και κοινωνικά περιττές, και εξ αυτού του λόγου καθίστανται άνευ νοήματος για τα υποκείμενά τους.

 

Παρατηρεί δε ότι ενώ οι παραγωγικές εργασίες τόσο στον πρωτογενή όσο και στον δευτερογενή τομέα σταδιακά περιορίζονται, κυρίως λόγω των αυτοματισμών, οι άχρηστες, γραφειοκρατικές, "βλακώδεις εργασίες" πολλαπλασιάζονται.

 

Ερμηνεύει το φαινόμενο αυτό ως προϊόν εξελικτικών δυναμικών ( όχι μέσα από συστηματικό σχεδιασμό αλλά μέσα από trial and error, όπως σημειώνει κάπου) που ανάγουν την εργασία σε μηχανισμό κοινωνικού ελέγχου. Αντί ο κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας ,σύμφωνα με τα όσα είχε προβλέψει ο Keynes , vα μειωθεί στο τέλος του 20ου αιώνα στις 15 ώρες εβδομαδιαίως, παραμένει στις 40 ώρες επειδή ακριβώς η μειούμενη παραγωγική εργασία υποκαθίσταται από περιττή διοικητικής και γραφειοκρατικής φύσεως "βλακώδη εργασία" . Ο Graeber εκτιμά πως τα δύο πέμπτα των θέσεων εργασίας στις αναπτυγμένες οικονομίες εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Θέτει δε το ερώτημα του πως-σε αντίθεση με την Σοβιετικού τύπου οικονομία που δημιουργούσε μη παραγωγικές, δηλαδή άχρηστες, θέσεις εργασίας για να επιτύχει την πλήρη απασχόληση, διανέμοντας αντί πλούτου λιτότητα- είναι δυνατόν η οικονομία της αγοράς να δημιουργεί και να αμείβει μη παραγωγικές θέσεις εργασίας.

 

Κατά την ερμηνεία του το παράδοξο αυτό έχει κοινωνική και όχι οικονομική αιτιολογία. Συμβαίνει διότι-για να το διατυπώσουμε επί το ελληνικότερον - κατά το κυρίαρχο σύστημα αξιών στις αναπτυγμένες κοινωνίες "αργία μήτηρ πάσης κακίας”. Η εργασία παύει να είναι μέσο πορισμού και καθίσταται αυτοσκοπός. Και τούτο επειδή σύμφωνα με τις αντιλήψεις των ιθυνουσών ομάδων ο άπλετος ελεύθερος χρόνος και η γενικευμένη απόλαυση της καθημερινής ζωής κινδυνεύουν να διασαλεύσουν, να ανατρέψουν, την κρατούσα τάξη πραγμάτων. Ως παράδειγμα παραπέμπει στην εξέγερση του Παρισινού Μάη. Πέραν των ιστορικών παραδειγμάτων βασικό αποδεικτικό υλικό του αποτελούν ποσοτικές έρευνες που καταγράφουν υψηλά ποσοστά υποκειμενικής αντίληψης του ασκούμενου επαγγέλματος ως στερουμένου νοήματος.

 

5... και στην κριτική της

 

Οι θέσεις του Graeber περί της αυξανόμενης διοικητικής γραφειοκρατίας και των αχρήστων εργασιών που την εξυπηρετούν, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, προκάλεσαν, όπως ακριβώς και το προηγούμενο βιβλίο του, έντονες συζητήσεις και υποκίνησαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές κριτικές. 

 

5.α. Γραφειοκρατία και αλλοτρίωση.

 

Μεταξύ των αρνητικών συγκαταλέγεται η αμφισβήτηση της πρωτοτυπίας των βασικών του ιδεών. Η κριτική μοιάζει εκ πρώτης όψεως βάσιμη αφού προσεγγίσεις τόσο στην εργασιακή αλλοτρίωση όσο και στην περιττή γραφειοκρατία έχουν ασφαλώς προϋπάρξει.

 

Οι διάφορες μορφές ανθρώπινης αλλοτρίωσης (και) ως προς την εργασία έχουν πρωτο-συζητηθεί από κανέναν λιγότερο από τον ίδιο τον (νεαρό) Καρλ Μαρξ στα Οικονομικά και Κοινωνικά Χειρόγραφά του του 1844.

 

Η γραφειοκρατικοποίηση (με την αρνητική και όχι την θετική έννοια που της δίνει ο Max Weber) αναδείχθηκε μεταξύ πολλών άλλων και από τον Cyril Northcote Parkinson που διατύπωσε το 1955 τον περίφημο (εμπειρικό) νόμο του σύμφωνα με τον οποίο οι υπάλληλοι δημιουργούν εργασία ο ένας για τον άλλον, τα στελέχη επιδιώκουν να πολλαπλασιάσουν τους υφισταμένους των, οι εργασίες επεκτείνονται σε όλο τον διαθέσιμο χρόνο και τελικά ο αριθμός των απασχολουμένων σε μια γραφειοκρατία αυξάνεται ανεξάρτητα από οποιαδήποτε μεταβολή στην ποσότητα του παραγόμενου έργου. Τα συστατικά του μίγματος δεν είναι λοιπόν πρωτότυπα.

 

5.β. Η εργασία ως αυτοσκοπός

 

Αντίθετα όμως περισσότερο καινοτόμος είναι ο συνδυασμός τους: η αλλοτρίωση στον Graeber εκδηλώνεται -μέσα σε ένα περιβάλλον δραματικής τεχνολογικής ανάπτυξης και ραγδαίας αύξησης της συνολικής κοινωνικής παραγωγικότητας- ως απουσία νοήματος όχι στην εργασία γενικώς αλλά στις συγκεκριμένες "περιττές" -και διαρκώς επεκτεινόμενες- διοικητικές / γραφειοκρατικές εργασίες προκαλώντας στα υποκείμενά τους την αίσθηση ματαιότητας των δραστηριοτήτων τους και κατ' επέκταση της σταδιοδρομίας τους.

 

Η αλλοτρίωση δεν προκύπτει εδώ από την υπαγωγή της εργασίας στην εμπορευματική παραγωγή, όπως στον Μαρξ, αλλά από την υποκατάστασή της από την τεχνολογία. Η παραγωγικά περιττή -λόγω των αυτοματισμών- εργασία, αντί να παραχωρεί την θέση της σε ελεύθερο χρόνο αντικαθίσταται από άλλου τύπου "άχρηστη" εργασία γραφειοκρατικής κυρίως μορφής, εργασία που παύει να είναι μέσο και καθίσταται αυτοσκοπός. Η γραφειοκρατία δεν διευρύνεται από τις εσωτερικές της δυναμικές, όπως στον Parkinson, αλλά από εξωτερικές πιέσεις : τις προτεραιότητες αναπαραγωγής της κρατούσας τάξης πραγμάτων.

 

5.γ. Αρκεί να καταγράφουμε αντιλήψεις ή πρέπει να μετράμε τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα;

 

Ένα διαφορετικό επιχείρημα της κριτικής των θέσεων του Graeber είναι τα προβλήματα της τεκμηρίωσής τους. Η κριτική εστιάζεται στην μεθοδολογική και ποσοτική ανεπάρκεια του τεκμηριωτικού υλικού που χρησιμοποιήθηκε στο βιβλίο.

 

Ωστόσο και εδώ η ουσία είναι αλλού: Η τεκμηρίωση των θέσεων δεν βασίστηκε στην αντικειμενική μέτρηση των εργασιακών διαδικασιών αλλά στην καταγραφή των υποκειμενικών αντιλήψεων για αυτές. Καταγράφεται η απουσία νοήματος και η αίσθηση ματαιότητας όπως βιώνονται από τα υποκείμενα των "βλακωδών εργασιών". Η βιωμένη αίσθηση πως μιά συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν καταλήγει σε προφανώς χρήσιμα αποτελέσματα, σε αξίες χρήσης, είναι η αιτία που στερεί από την εν λόγω δραστηριότητα το νόημά της και την καθιστά μάταιη για το υποκείμενό της.

 

Όμως η υποκειμενική αντίληψη δεν ανταποκρίνεται πάντα σε κάποια αντικειμενική πραγματικότητα -ούτε,πολύ περισσότερο, την υποκαθιστά. Το αν μιά εργασία είναι παραγωγικά περιττή ή όχι προκύπτει από λεπτομερή ανάλυση των διαδικασιών και την μέτρηση της προστιθέμενης αξίας (επί του τελικού αποτελέσματος) που παράγεται από αυτήν. Τέτοιες ποσοτικές εκτιμήσεις είναι προϊόν σύνθετων διαδικασιών αποτύπωσης και μέτρησης απαιτούν δε εργαλεία από το πεδίο της Διοικητικής Επιστήμης. Σε κάθε περίπτωση τετοιας φύσης συμπεράσματα δεν μπορούν να προκύψουν από μετρήσεις αντιλήψεων και στάσεων.

 

5.δ Οι συντονιστικές δραστηριότητες είναι απαραίτητες ...

 

Η οργανωσιακή έρευνα από την πλευρά της έχει τεκμηριώσει πολλαπλά ότι προγραμματικές και συντονιστικές δραστηριότητες όπως και υποστηρικτικές λειτουργίες τεκμηρίωσης και οργανωσιακής μνήμης είναι απαραίτητες σε όλους τους μεγάλους και σύνθετους παραγωγικούς οργανισμούς. Οι line δραστηριότητες, δηλαδή όσες συνδέονται με την άμεση παραγωγή του τελικού αποτελέσματος , αγαθού ή υπηρεσίας, θα πρέπει να πλαισιωθούν από staff - επιτελικές και auxilliary- υποστηρικτικές διαδικασίες για να βελτιστοποιήσουν την σχέση κόστους-ωφέλειας.

 

Ασφαλώς δεν είναι όλες οι staff και οι auxilliary διαδικασίες και οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας ίσης σημασίας και συνεισφοράς. Χρειάζεται όμως μια κατά περίπτωση ανάλυση για να αποφανθεί κανείς για την χρησιμότητα και τον βαθμό συμβολής καθεμίας εξ αυτών στο τελικό αποτέλεσμα

 

Αντίθετα, είναι η ελευθεριακή αντίληψη του Graeber , αντίληψη που προτάσσει την αυτο-οργάνωση των άμεσων παραγωγών , που τον κατευθύνει στην γενική υποτίμηση του ρόλου των υποστηρικτικών και των συντονιστικών λειτουργιών, ειδικά των τελευταίων που εμπεριέχουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, εξουσία.

 

5.ε. ...όμως, τα ερωτήματα του Graeber παραμένουν επίκαιρα.

 

Οι τεχνικές επί μέρους αυτές παρατηρήσεις δεν μειώνουν όμως την σπουδαιότητα της προσέγγισης του Graeber. Ο σημαντικός αυτός διανοητής εισήγαγε τελικά, ίσως περισσότερο με το άρθρο και λιγότερο με το βιβλίο του, ένα πολύ ενδιαφέρον ερμηνευτικό σχήμα του γιατί η τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας δεν έχει οδηγήσει σε μείωση του χρόνου εργασίας αλλά σε νέες μορφές αλλοτρίωσης, μέσω της υποκειμενικά άνευ νοήματος και παραγωγικά "άχρηστης" εργασίας.

 

Η τεκμηριωτική επάρκεια ή μη της ανάλυσής του είναι τελικά ήσσονος σημασίας. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως ο Abraham Maslow εισήγαγε την "πυραμίδα" του πρακτικά χωρίς καμία τεκμηρίωση και αυτό δεν την εμπόδισε να αποτελέσει διαχρονικά την πειστικότερη περιγραφή των ανθρωπίνων κινήτρων προς εργασία.

 

Ακόμα λοιπόν και αν δεν υιοθετήσουμε στο σύνολό τους τις απαντήσεις που δίνει ο Graeber, τα ερωτήματα που έθεσε παραμένουν επίκαιρα και αποτελούν σοβαρά ερεθίσματα για περαιτέρω έρευνα.